O zdrowiu w codziennym kalendarzu. cz.1

Moi Drodzy Czytelnicy - dzisiaj trochę zdrowej codzienności!

Z pewnością doskonale wiecie - a przynajmniej mam taką nadzieję - że w ciągu roku nie ma wyznaczonych dni, kiedy należy dbać o własne zdrowie. Jak się na pewno domyślacie to dlatego, że każdego dnia powinniśmy o nie zadbać, a jedynie w szczególnych okresach (np. jesiennym) - poświęcić jemu więcej uwagi.
W dzisiejszym poście będziecie mogli przeczytać o tym jakie, nieinwazyjnie, ale skutecznie podpowiadające lekarzowi o stanie pacjenta badania należy wykonać przynajmniej raz w roku. 
Gotowi?

1. M O R F O L O G I A    K R W I

Co skrywa Morfologia Krwi człowieka? 
Na pewno nie raz dostałeś skierowanie na to badanie, musiałeś przyjść rano do przychodni, na czczo, czekałeś w zbyt długiej jak dla pustego żołądka kolejce, a kiedy w końcu przyszła Twoja kolej - pielęgniarka wbiła Ci igłę z zgięcie łokcia i okradła Cię z kilku mililitrów krwi. A czy wiesz co właściwie sprawdza?

 Morfologią krwi obwodowej nazywamy badania składu komórkowego krwi. Krew obwodowa, płynąca w żyłach i tętnicach składa się w około 45% z komórek krwi zwanych krwinkami, a 65% z płynnego osocza.

Taką definicję podaje Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej. Na poniżej ilustracji możecie przeczytać czego skład ilościowy, poziom i stężenia sprawdza badanie morfologii krwi.

Wyjaśnienia powyższych pozycji znajdziecie klikając tutaj - odsyłam Was na stronę ŚLA (Śląskie Laboratoria Medyczna).

Dlaczego warto? 

Daj mi zbadać krew, a powiem Ci kim jesteś - badając krew nie dowiesz się czy jesteś miły, uczciwy czy porywczy, ale dowiesz się o stanie swojego zdrowia. Morfologia krwi dostarcza lekarzowi wiele cennych informacji o stanie pacjenta. Pozwala na zdiagnozowanie anemii, infekcji, a nawet nowotworów. Oto kilka chorób o jakich mogą świadczyć nieprawidłowości w badaniu krwi (pod ostatnim podtytułem zamieściłam długą tabelę z zakresami referencyjnymi i możliwymi przyczynami odchyleniami od normy, jednak dla niecierpliwych - to samo w dużym skrócie ;)

- niedokrwistość (anemia) i jej przyczyny (zbyt mała ilość RBC + możliwe skutki np. niedobory żelaza)
- małopłytkowość (zbyt mała ilość PLT)
- nadpłytkowość (zbyt duża ilość PLT)
- nadkrwistość (zbyt duża ilość RBC)
- leukocytoza ( nadmierna liczba WBC) 
- leukopenia (zbyt mała liczba WBC)

Powyższe schorzenia mogą być pierwszymi objawami nowotworów i chorób hematologicznych. Jednak pamiętajcie, że nie należy od razu obawiać się najgorszego, bowiem te same odchylenia mogą oznaczać wrodzone schorzenia krwi o charakterze np. autoimmunologicznym

- zaburzenia produkcji krwinek czerwonych (sferocytoza itd.)
- nadmierne niszczenie krwinek czerwonych lub płytkowych (zaburzenia autoimmunologiczne).

Kiedy nie iść na badania? 
Kiedy już postanowisz sobie, że zrobisz tę morfologię chociaż raz w roku, musisz wiedzieć kilka rzeczy:

1. Nie idź w czasie kiedy jesteś chociaż lekko przeziębiony - wynik nie będzie wiarygodny, a nawet drobny katar może spowodować podwyższoną liczbę białych krwinek. 

2. Po wysiłku fizycznym - jak w punkcie 1, ponieważ zwiększa to liczbę białych krwinek (co może być odczytane jako stan zapalny bądź infekcja, której...w rzeczywistości nie będzie, a my tylko się wystraszymy, że coś z nami jest nie tak), może zwiększać się objętość osocza, a także...podczas wysiłku niekiedy dochodzi do zbyt szybkiego rozpadu czerwonych krwinek co także może sprawić, ze wynik naszego badania nie będzie wiarygodny.

3. Podczas menstruacji. Drogie Panie, na pewno jeśli nie wszystkie z Was, w większości potwierdzicie, że nie jest to najlepszy czas na pobieranie krwi chociażby z tego względu, że nie zawsze czujemy się wówczas najlepiej - ja to wiem, w te dni żadna siła nie zmusiłaby mnie do pójścia do przychodni. Jednak istnieje medyczne przeciwwskazanie - wyniki zwłaszcza czerwonych krwinek i ewentualnych mikro- i makroelementów mogą być zaniżone.

4. Jeśli przyjmujesz leki - najlpiej skontaktuj się ze swoim lekarzem bądź przemiłą panią z laboratorium - powiedzą Ci całą prawdę.

5. Jeśli chodzi o śniadanie..cóż, lepiej go nie jedz przed morfologią krwi, zawsze mówią, że wynik także może być nieprawdziwy, więc chyba...wiedzą co mówią. Powiem szczerze, że nie wiem dokładnie jak to jest, ale jeśli już macie jeść, to 12 godzin przed badaniem. 

Zakresy Referencyjne i co może oznaczać inny wynik?
Zakres referencyjny, to zakres, który umożliwia ocenę, czy nasze wyniki badań mieszczą się w granicach normy i czy są prawidłowe.

PARAMETR	NORMA	CO OZNACZA WYNIK POWYŻEJ LUB PONIŻEJ NORMY
Erytrocyty (RBC – Red Blood Cell)	niemowlęta – 3,8 M/µl, kobiety – 3,9–5,6 M/µl, mężczyźni – 4,5–6,5 M/µl	Zwiększenie ponad normę zdarza się rzadko (np. u osób przebywających wysoko w górach). Zmniejszenie liczby erytrocytów to objaw anemii. Może być skutkiem utraty krwi (np. z wrzodu żołądka lub dwunastnicy) albo efektem niedoboru żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego. Inne przyczyny to ciąża i choroby nerek.
Hemoglobina (HGB)	kobiety – 6,8–9,3 mmol/l lub 11,5–15,5 g/dl, mężczyźni – 7,4–10,5 mmol/l lub 13,5–17,5 g/dl	Przekroczenie normy świadczy o odwodnieniu organizmu. Niskie wartości są oznaką anemii.
Hematokryt (HCT)	dzieci do 15 lat: 35–39%, kobiety: 37–47%, mężczyźni: 40–51%	Podwyższony wskaźnik występuje w chorobie o nazwie czerwienica i przy odwodnieniu organizmu. Obniżony wskaźnik sugeruje anemię.
MCV (Mean Corpuscular Volume) zwana makrocytozą – średnia objętość krwinki czerwonej	80–97 fl	Wzrost wartości MCV nie oznacza patologii, ale przy przekroczeniu 110 fl można spodziewać się anemii spowodowanej niedoborem witaminy B12 lub kwasu foliowego. Zmniejszenie wartości MCV (zwane mikrocytozą) to najczęściej skutek niedoboru żelaza.
MCH (Mean Corpuscular Hemoglobin) średnia zawartość hemoglobiny w krwince czerwonej; pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy erytrocyty posiadają normalną, zbyt małą lub zbyt dużą ilość hemoglobiny	26–32 pg	Zmniejszenie wartości MCH świadczy o niedobarwieniu (najczęściej w anemii z niedoboru żelaza).
MCHC (Mean Corpuscular Hemoglobin Concentration) średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej, czyli miara wysycenia erytrocytów hemoglobiną (podobnie jak MCH)	31–36 g/dl lub 20–22 mmol/l	Zmniejszenie wartości MCHC jest typowe w anemii z niedoboru żelaza, często spotykane u kobiet miesiączkujących.
Leukocyty (WBC – White Blood Cell)	4,1–10,9 K/µl (G/l)	Zwiększenie ponad normę to sygnał, że w organizmie toczy się infekcja lub mamy do czynienia z miejscowym albo uogólnionym stanem zapalnym czy też z białaczką (podwyższone wskaźniki pojawiają się również przy intensywnym wysiłku fizycznym, długotrwałym, nadmiernym stresie, a nawet po dłuższym opalaniu). Zmniejszenie liczby leukocytów może być spowodowane niedoborem granulocytów, limfocytów lub wszystkich komórek jednocześnie. Może być wynikiem uszkodzenia szpiku przez chorobę lub skutkiem ubocznym leczenia (większość leków przeciwnowotworowych powoduje zmniejszenie liczby granulocytów).
Limfocyty (LYM)	0,6–4,1 K/µl; 20–45%	Liczba limfocytów zwiększa się w: chłoniakach, przewlekłej białaczce limfocytowej, szpiczaku mnogim, nadczynności tarczycy oraz w chorobach zakaźnych wieku dziecięcego. Uwaga: większa niż u dorosłych liczba limfocytów u dzieci do 4 lat jest normą! Zmniejszenie liczby limfocytów u dorosłych może być objawem AIDS i, w mniejszym stopniu, innych zakażeń wirusowych; u dzieci może mieć charakter wrodzony i wymagać jak najszybszego leczenia.
Monocyty (MONO)	0,1–0,4 G/l	Zwiększenie liczby monocytów może być spowodowane mononukleozą zakaźną, przewlekłym zakażeniem bakteryjnym: gruźlicą, kiłą, brucelozą, zapaleniem wsierdzia, durem, zakażeniami pierwotniakowymi, a także urazami chirurgicznymi, kolagenozami, chorobą Crohna, nowotworami oraz być objawem białaczki monocytowej. Zmniejszenie liczby monocytów może być wynikiem toczącej się w organizmie infekcji lub stosowania niektórych leków (np. glikosterydów), ale w praktyce medycznej zwykle nie ma istotnego znaczenia.
Trombocyty (PLT; płytki krwi)	140–440 K/µl (G/l)	Zwiększenie ponad normę pojawia się w przewlekłych zakażeniach, po wysiłku fizycznym, w niedoborze żelaza, po usunięciu śledziony, w ciąży i w nadpłytkowości samoistnej (nowotwór o łagodnym długotrwałym przebiegu). Zmniejszenie liczby płytek krwi może być spowodowane ich upośledzonym wytwarzaniem w szpiku (z powodu przerzutów raka do szpiku lub ostrych białaczek), na skutek działania leków przeciwbólowych i antybiotyków, chorób autoimmunizacyjnych lub ich niszczeniem przez toksyny bakteryjne.

Rozmaz krwi to szczegółowa analiza zawartości granulocytów w pobranej próbce krwi. Norma dla granulocytów to 2-7 K/µl (G/l)

PARAMETR	NORMA	CO OZNACZA WYNIK POWYŻEJ LUB PONIŻEJ NORMY
NEUT (neutrofile)	2,5–6,5 K/µl (G/l)	Wzrost liczby neutrofili oznacza zakażenie miejscowe i ogólne, chorobę nowotworową, choroby krwi (zwłaszcza białaczkę szpikową), występuje także po urazach, krwotokach, zawałach, w chorobach metabolicznych, u palaczy oraz u kobiet w trzecim trymestrze ciąży. Spadek występuje w uszkodzeniach szpiku, ostrych białaczkach, chorobach wirusowych (grypa, różyczka), bakteryjnych (gruźlica, dur, bruceloza), pierwotniakowych (np. malaria), przy leczeniu cytostatykami.
EOS (eozynofile)	0,1–0,3 K/µl (G/l)	Zwiększenie liczby eozynofili wywołują: choroby alergiczne (astma oskrzelowa, katar sienny) i pasożytnicze, choroby krwi (ziarnica złośliwa), łuszczyca, zażywanie niektórych leków (np. penicyliny). Zmniejszenie liczby eozynofili to skutek: zakażeń, duru brzusznego, czerwonki, posocznicy, urazów, oparzeń. Wartości poniżej normy mogą także towarzyszyć zwiększonemu wysiłkowi fizycznemu oraz być skutkiem nadmiernego wydzielania hormonów nadnerczowych.
BASO (bazofile)	< 0,1 K/µl (G/l)	Zwiększenie liczby bazofili pojawia się w: chorobach alergicznych, przewlekłej białaczce szpikowej, przewlekłych stanach zapalnych przewodu pokarmowego, wrzodziejącym zapaleniu jelit, niedoczynności tarczycy, przewlekłej białaczce szpikowej. Często towarzyszy również rekonwalescencji po przebytej infekcji.

źródło: www.poradnikzdrowie.pl 

Jeśli aż tutaj dotarliście - jestem pełna podziwu ;) Mam nadzieję, że jeśli jeszcze nie, to przy drugim podejściu przekonam Was, że badania krwi - wcale nie są takie straszne ;) 

Pamiętajcie, że nie jestem lekarzem (niestety), a to co tutaj zamieszczam jest efektem moich zainteresowań i samokształcenia, żadna informacja przeczytana w internecie nie zastąpi porady lekarskiej. 

Na koniec, książka jakiej było mi trzeba!